0
madem biliyorsun götünün huyunu, niye içtin turşunun suyunu?
kendi aptallığını bile bile aynı hatayı yapanlara söylenen klasik cümle, pek bilmeyende yokturdur ama arşivde olmazsa olmaz diye yazayım istedim.

bu arada turşu suyu ve şalgamın vardır böyle bir etkisi. cümle olduğu gibi de gayet kullanılabilirdir bundan dolayı.
0
kargaya bokun ilaç demişler, kırk yıl sıçmamış
duyduğu her lafa kanan, elindeki şeyi gereğinden fazla değerli sanıp işi abartan tipleri anlatan küfürlü bir mecaz.

kargaya bokun ilaç demişler, o da elindekini altın sanıp kırk yıl sıçmamış. yani biri gelip senin saçmalığını övünce, onu nimet bellemişsin, elindekini ne işe yaradığını unutup kutsamaya başlamışsın. burada dalga geçilen şey, bokun bile gazla değer kazanması ve malın da buna inanıp normal davranmayı bırakması. biraz övgüyle kendini bulunmaz hint kumaşı sananların, en basit şeyi bile abartıp kasmasının küfürlü özeti gibi çalışır.
0
yüz verdik eşşeğe, alnımıza değdi taşşağı
birine fazla yüz verince haddini aşıp saygısızlık yapacağını anlatan küfürlü bir mecaz.

yüz verdik eşşeğe, alnımıza değdi taşşağı, yani eşeğe biraz ilgi gösterdin mi, hemen taşaklarını alnına değdirecek kadar yakınlaşır, haddini aşar. çünkü eşek gibi birine yüz verirsen, o da taşaklarıyla teşekkür eder, yüz verme, yoksa alnın taşak iziyle dolar. küfürle karışık pişmanlık, eşek anatomisiyle saygıyı tiye alma klasiği.
0
şeytan boş kalınca çocuğunu sikermiş
boş boş durmak çokda iyi değil, bazen hiç olmadık şeylere sararsın, şeytana bile yaramaz boş kalmak, boş beleş adamlara.

boşluk insanı deli eder, zarar verir. şeytan gibi bir yaratık bile işsizlikten akrabasına musallat olur, bir şeylerle meşgul olmak lazım yoksa şeytan gibi kendi kendine bela açarsın.
0
şaşkın ördek başını bırakır, götünden dalar
ne yaptığını bilmeden panikle hareket edenin, en basit işi bile eline yüzüne bulaştıracağını anlatan küfürlü bir söz.

şaşkın ördek başını bırakır, götünden dalar, yani normalde suya nasıl girileceği belliyken, panikleyen mal tersini yapıp işi rezilliğe çevirir. burada anlatılan şey, şaşkınlığın insanı en temel akıldan bile mahrum bırakmasıdır. öyle bir afallarsın ki yön duygun kayar, başla yapılacak işi götle yapmaya kalkarsın. söz de tam bununla taşak geçer, telaş arttıkça hareket düzelmez, daha da saçma bir hal alır. kısacası akıl gidince ördek bile düzgün dalamaz, geriye sadece götünden giriş kalır.
0
ayı bocaladığında yavruları taşaklarıyla oynarmış
güçlü görünen biri zora düştüğünde, normalde ses edemeyenlerin bile cesaret bulup üstüne çıkacağını anlatan küfürlü bir söz.

ayı bocaladığında yavruları taşaklarıyla oynarmış, yani ayı güçlü ve heybetliyken kimse yanaşamaz ama sendeledi mi en yakını bile taşak geçmeye başlar. burada anlatılan şey, kudret sarsılınca saygının da hızla buhar olmasıdır. dün önünde el pençe duranlar, bugün taşaklarınla oyuncak gibi uğraşır. sözün olayı, otorite düşmeye başlayınca en küçüğün bile hadsizleşmesini, ayı ve taşak üzerinden küfürlü bir dille anlatmasıdır.
0
kediye demişler bokun derman, sıçmış üstünü kapatmış
eline geçen değeri paylaşmayıp kendi çıkarına saklayan, duyduğu övgüyle elindekini gizlice stoklayan tipleri anlatan küfürlü bir söz. elindeki bokun kıymetlendiğini duyunca, millet görmesin de sadece kendine kalsın diye hemen üstünü örtmüş.

taşak geçilen şey, hem her lafa kanan kafa hem de işe yarar deneni paylaşmayıp üstüne yatan fırsatçılıktır. kedi normalde de bokunu kapatır ama bu sözde işi daha da kurnazlığa biner, bok ilaç oldu diye malı saklar gibi davranır. kısacası biri bir şeye değer biçti mi, açgözlü mal da onu nimet sanıp üstünü örter, sonra kendi hazinesiymiş gibi bekçilik yapar.

(bkz:kargaya bokun ilaç demişler, kırk yıl sıçmamış)
0
ağzıyla kuş, götüyle güvercin tutsa bitmiştir
birinin ne yaparsa yapsın artık gözden düştüğünü, kendini toparlasa bile boşuna uğraştığını anlatan küfürlü bir söz.

ağzıyla kuş, götüyle güvercin tutsa bitmiştir, yani adam isterse bütün sirk numaralarını aynı anda yapsın, yine de gözünde bir boka yaramaz hale gelmiştir. burada mesele beceri değil, kredinin tamamen tükenmiş olmasıdır. öyle bir noktaya gelinmiştir ki ne kadar efor harcarsa harcasın, yaptığı her şey nafile görünür. kuşu ağzıyla tutması ayrı rezillik, güvercini götüyle yakalaması ayrı marifet ama yine de toparlayamaz; çünkü bazıları bir kere sıçtı mı, üstünü parfümle kapatsa da bok kokusu kalır.
0
tavşan sikini dağa taşa sürtmüş, bütün dağları ben siktim demiş
ufak bir şeyi abartıp kendine dev başarı hikayesi yazan, küçücük temasları büyük icraat diye anlatan tipleri anlatan küfürlü bir söz.

tavşan sikini dağa taşa sürtmüş, bütün dağları ben siktim demiş, yani ortada doğru dürüst bir icraat yok ama anlatırken destan yazıyor. burada dalga geçilen şey, küçücük bir temasla koca işi sahiplenme yüzsüzlüğüdür. tavşan gibi minicik bir sikle dağa taşa sürtünüp sonra bütün coğrafyayı fethetmiş gibi konuşmak, tam şişirme özgüven işidir. kısacası yaptığı şey sürtünmekten ibaret olanın, sonucu fetih diye pazarlamasını tiye alan küfürlü bir laf.
0
hem dereden geçeceksin, hem taşaklar ıslanmayacak
hem riskli işe girip hem de en ufak bedeli bile ödemeden çıkmak isteyen, uyanıklığı fazla kaçmış tipleri anlatan küfürlü bir söz.

hem dereden geçeceksin, hem taşaklar ıslanmayacak, yani suya gireceksin ama ıslanmamayı bekliyorsun. yok öyle bir dünya. bir işe el atıyorsan onun zahmeti, riski, rezilliği de gelir peşinden. burada taşak geçilen şey, her nimeti isteyen ama külfete gelince götünü kenara çeken kafadır. dereyi geçmek istiyorsan biraz su yiyeceksin, biraz üşüyeceksin, bazen de taşakların bile nasibini alacak. kısacası hem boka bulaşıp hem tertemiz kalma hayali, açgözlü saflığın küfürlü özetidir.
0
göt kısmetten çıkmışsa, sik bağdat'tan gelir
nasip ve fırsat bir kere oluştu mu, işi olduracak şeyin en uzak yerden bile çıkıp geleceğini anlatan küfürlü bir söz. kader bir şeye kapı açtı mı aradığın fırsat burnunun dibinden değil, dünyanın öbür ucundan bile gelir seni bulur. burada anlatılan şey, bazı işlerin zorlamayla değil nasiple yürümesidir. ortam oluşmuşsa, heves yerini bulmuşsa, gerisi uzak yakın dinlemez, bağdat'taki sik bile yolunu şaşırmadan gelir. söz biraz kadercilik, biraz da cinsellik üstünden yürür, ama özü şudur, nasip varsa mesafe işlemez, olmayacak sandığın şey bile olur.

(bkz:göt kısmetten çıkınca uçkur kendi çözülürmüş)
0
tay sikildiği çayırı özlermiş
birde bunun "siken yaranır" versiyonu var oda çok farklı bi anlama gelmez ama bu daha etkilisi, bazen insan eziyet gördüğü yere bile hasret duyar bu alışkanlıkmı yoksa mazoşizm mi bilinmez ama var böyle bir durum.

sikilmekten kurtulduğun çayırdan uzak dur, yoksa özlemekten çayırda otlarsın.
0
gün gelir devran döner horoz domalır tavuk gömer
zamanla roller değişir ve ezilenin ezeni alt edeceğini anlatan küfürlü bir mecaz.

vaktiyle horoz tavuğu gömüyorsa, devran dönünce tavuk horozu domaltıp gömer, intikam soğuk yenir hesabı. çünkü hayat tekerlek gibi döner, bugün horozsan yarın domalırsın, tavuk gibi birine fırsat verme yoksa sikilirsin. küfürle karışık adalet, tavuk horoz anatomisiyle rol reversalını tiye alma klasiği.
0
atın ayağı fizan'da nallanır, siki burada sallanır
bir işin hazırlığı ya da kaynağı çok uzaklarda yürürken, etkisinin ya da tantanasının bambaşka yerde görüldüğünü anlatan küfürlü bir söz.

atın ayağı fizan'da nallanır, siki burada sallanır, yani işin asıl emeği, hazırlığı, zahmeti uzak diyarlarda döner ama cakasını başka biri gelip burada sallar. biri nal çakar, öteki taşak geçer gibi ortada gezer. burada anlatılan şey, emekle gösterişin aynı yerde olmamasıdır. işin mutfağında başkası sürünür, havasını başka biri basar. kısacası nal fizan'da çakılır, ama sik sallama kısmı her zamanki gibi en rahat yerde yapılır.
0
gönül sikilmek isterse, çalı dibinde bahane çok olur
insan bir şeye heves etti mi, en saçma bahaneyi bile kendine makul gösterip gidip boka bulaşacağını anlatan küfürlü bir söz.

gönül sikilmek isterse, çalı dibinde bahane çok olur, yani canın çekti mi akıl hemen kılıf üretmeye başlar. ortada mantıklı bir sebep olmasa bile, insan hevesinin peşine düşmek için çalı dibini bile fırsata çevirir. burada anlatılan şey, bahanenin dışarıda değil insanın içinde üretildiğidir. gönül bir kere yamuldu mu, rezilliğe giden yolu süsler püsler, sonra da sanki mecbur kalmış gibi davranır. kısacası istek ağır bastı mı, çalı dibi bile bahane olur, insan da kendi sikilmesine kendi yol yapar.
0
laf lafı açar, laf götü açar
ağız gevşedikçe muhabbetin ölçüsünün kaçacağını, insanın konuşa konuşa kendini zor duruma sokacağını anlatan küfürlü bir söz.

laf lafı açar, laf götü açar, yani muhabbet uzadıkça insan kendini tutamaz, ağzından çıkanla bir yerlerini de açığa verir. önce iki kelime edilir, sonra iş büyür, sır çıkar, açık verilir, en sonunda da göt ortada kalır. burada anlatılan şey, fazla konuşmanın insanı ele vermesidir. dilin ayarı kaçtı mı, başta sadece laf saçıyorsun sanırsın ama biraz sonra rezilliğini de kendi elinle sergilersin. kısacası her gevezeliğin sonu bilgi değil, bazen dümdüz göt açıklığıdır.
0
götümüze yılan kaçmış, çıkaracak leylek arıyoruz
başına büyük bir bela almışken, onu çözmek için daha da saçma, riskli ve abuk sabuk çarelere sarılmayı anlatan küfürlü bir söz. zaten başına gelen iş başlı başına felaket ama çözüm diye baktığın şey de ayrı bir rezillik.

panikle insanın mantığını tamamen kaybetmesidir. yılanı götüne sokacak kadar kötü bir duruma düşmüşsün, bir de bunu çıkaracak diye leylek peşine düşüyorsun, sanki derdin azmış gibi yenisini çağırıyorsun. söz, boktan bir sorunu daha da saçma bir yöntemle çözmeye kalkmanın küfürlü özetidir. bazen bela tek gelmez, insan kendi eliyle üstüne kanatlısını da çağırır.
0
göt kısmetten çıkınca uçkur kendi çözülürmüş
arzunun ve fırsatın denk geldiği yerde, işlerin fazla zorlamaya gerek kalmadan kendiliğinden yürüdüğünü anlatan küfürlü bir söz.

göt kısmetten çıkınca uçkur kendi çözülürmüş, yani ortada heves de varsa fırsat da varsa, kimse ekstra naz yapmaz, iş zaten kendiliğinden ilerler. burada anlatılan şey, bazı durumların zorlamayla değil uygun ortamla yürüdüğüdür. nasip oluştu mu uçkur çözmek için ayrı çabaya bile gerek kalmaz. biraz cinsellik, biraz kader, biraz da fırsatçılık kokan bu söz, istekle imkan birleşince insanın ne kadar hızlı gevşediğini küfürlü bir dille tiye alır.
0
değirmende doğan sıçan gök gürültüsünden korkmaz
gürültünün, hengamenin ve zorluğun içinde büyüyen insanın sonradan çıkan tantanadan kolay kolay korkmayacağını anlatan küfürlü bir söz.

değirmende doğan sıçan gök gürültüsünden korkmaz, yani çocukluğunu takır tukur taşların, unun, tozun, gürültünün içinde geçiren hayvanı sonradan gelen patırtı ürkütmez. burada anlatılan şey, bokun içinde pişenin sonradan gelen sıkıntıya eyvallah etmemesidir. hayat seni en başta değirmenin uğultusunda yoğurduysa, dışarıdaki gök gürültüsü sana masal gibi gelir. kısacası zorluğa alışan adamı her sesle sindiremezsin, çünkü o daha beterinin içinde sıçıp büyümüştür.