0
madem biliyorsun götünün huyunu, niye içtin turşunun suyunu?
kendi aptallığını bile bile aynı hatayı yapanlara söylenen klasik cümle, pek bilmeyende yokturdur ama arşivde olmazsa olmaz diye yazayım istedim.

bu arada turşu suyu ve şalgamın vardır böyle bir etkisi. cümle olduğu gibi de gayet kullanılabilirdir bundan dolayı.
0
eşeğin sikinden zurna olursa, senden de adam olur
olmayacak şeyleri peş peşe sıralayıp, karşıdakinden bir bok olmayacağını anlatan küfürlü bir söz. doğası gereği olmayacak bir şeyi örnek verip ardından seni onunla aynı kefeye koyar.

burada lafın tokadı şuradadır, eşek siki ne kadar uzunsa uzasın zurna olmaz, sen de ne kadar uğraşırsan uğraş adam olmazsın demeye getirir. karşıdakini doğrudan umutsuz vaka ilan eden, ağır ama temiz vuran bir sözdür. kısacası imkansızı mümkün sayarsak belki senden de bir halt çıkar, ama gerçek dünyada ikisi de aynı derecede zor görünür.

(bkz:her şeyden kaval olsa, eşek sikinden zurna olur)
0
ne sıçtın elime, ne çalayım yüzüne
ortada doğru dürüst bir malzeme, sebep ya da koz yokken, karşıdakine saldırıp rezil etmeye çalışmanın boşluğunu anlatan küfürlü bir söz.

ne sıçtın elime, ne çalayım yüzüne, yani elime kullanacak bir bok bile vermedin ki seni onunla rezil edeyim. burada anlatılan şey, kavga etmek ya da laf sokmak için bile elde tutulur bir sebep gerekmesidir. adam o kadar boş, o kadar silik ki yüzüne sürülecek bir pislik bile çıkaramamış. söz biraz hakaret, biraz da değersiz görme taşır, çünkü karşındaki öyle bir vasatlıktadır ki ona karşı kullanılacak malzeme bile üretmez. kısacası bazen insanı bozmak istersin ama ortada çalacak bok bulamazsın, o derece yok hükmündedir.
0
fukaraya sik vermişler, bana taşakları ağır geldi demiş
eline geçen nimetin kıymetini bilmeyip, yokluk içinde bile şımarıklık ve nankörlük yapan tipleri anlatan küfürlü bir söz.

fukaraya sik vermişler, bana taşakları ağır geldi demiş, yani ortada doğru dürüst bir şeyin yokken eline geçenle yetinmek yerine, bir de nazlanıp kusur arıyorsun. burada taşak geçilen şey, yokluktan çıkıp rahat yüzü görmeden kapris kasan kafadır. adam sik bulmuş ama derdi yine bitmemiş, bu sefer de taşakların ağırlığına laf ediyor. kısacası bazıları yoksulluktan değil, doymak bilmeyen memnuniyetsizlikten perişandır, eline ne verirsen ver yine bir yerinden mızmızlanır.
0
gün gelir devran döner horoz domalır tavuk gömer
zamanla roller değişir ve ezilenin ezeni alt edeceğini anlatan küfürlü bir mecaz.

vaktiyle horoz tavuğu gömüyorsa, devran dönünce tavuk horozu domaltıp gömer, intikam soğuk yenir hesabı. çünkü hayat tekerlek gibi döner, bugün horozsan yarın domalırsın, tavuk gibi birine fırsat verme yoksa sikilirsin. küfürle karışık adalet, tavuk horoz anatomisiyle rol reversalını tiye alma klasiği.
0
tay sikildiği çayırı özlermiş
birde bunun "siken yaranır" versiyonu var oda çok farklı bi anlama gelmez ama bu daha etkilisi, bazen insan eziyet gördüğü yere bile hasret duyar bu alışkanlıkmı yoksa mazoşizm mi bilinmez ama var böyle bir durum.

sikilmekten kurtulduğun çayırdan uzak dur, yoksa özlemekten çayırda otlarsın.
0
ayranın yok içmeye, atla gidersin sıçmaya
elde avuçta bir şey yokken, gösterişe ve lükse kasan tipleri anlatan küfürlü bir söz.

ayranın yok içmeye, atla gidersin sıçmaya, yani en temel ihtiyacını bile zor karşılıyorsun ama iş bok taşımaya gelince paşa gibi at arıyorsun. burada taşak geçilen şey, fakirliğin değil, yokluk içinde bile artistlik yapma hevesidir. cebinde ayran parası yokken sıçmaya bile konfor isteyen adam, önceliği götünden belirliyordur. kısacası hava büyük, imkan küçük, sonuç yine bok ama ambalajı şatafatlı.
0
yarı yar olanın yar sarar yarasını, yarı yar olmayanın felek siker anasını
insanın yanında derdini paylaşacak biri varsa yarasının daha kolay sarılacağını, kimsesiz kalanın ise hayat tarafından acımasızca ezileceğini anlatan küfürlü bir söz.

yarı yar olanın yar sarar yarasını, yarı yar olmayanın felek siker anasını, yani yanında sana sahip çıkan birin varsa hayatın açtığı yara biraz olsun kapanır. ama kimsen yoksa, felek gelir ananı da seni de ayırmadan götünden anlar. burada yar hem sevgiliyi hem yoldaşı temsil eder, felek de fırsat kollayan orospu çocuğu hayatın ta kendisidir. sözün özü şudur, insan tek başına kaldı mı darbe iki kat vurur, ama yanında yarın varsa bokun içinde bile bir el tutar seni.
0
çıplak götle koşulmaz
altyapısı, koruması ya da dayanağı olmadan gaza gelip işe kalkışanın yarı yolda perişan olacağını anlatan küfürlü bir söz.

çıplak götle koşulmaz, çünkü hevesin ne kadar büyük olursa olsun, götün açıkta kaldı mı ilk sürtünmede canın yanar. yani hazırlığın yok, cebin boş, planın eksik ama yine de koşa koşa işe dalıyorsan, sonunda rezillik kaçınılmaz olur. burada anlatılan şey, cesaretin tek başına yetmediğidir. insan biraz donunu, biraz hesabını, biraz da tedbirini kuşanır, ondan sonra depar atar. yoksa çıplak götle girişilen her iş, yolun ortasında yanık, pişmanlık ve boktan bir geri dönüşle biter.
0
şaşkın ördek başını bırakır, götünden dalar
ne yaptığını bilmeden panikle hareket edenin, en basit işi bile eline yüzüne bulaştıracağını anlatan küfürlü bir söz.

şaşkın ördek başını bırakır, götünden dalar, yani normalde suya nasıl girileceği belliyken, panikleyen mal tersini yapıp işi rezilliğe çevirir. burada anlatılan şey, şaşkınlığın insanı en temel akıldan bile mahrum bırakmasıdır. öyle bir afallarsın ki yön duygun kayar, başla yapılacak işi götle yapmaya kalkarsın. söz de tam bununla taşak geçer, telaş arttıkça hareket düzelmez, daha da saçma bir hal alır. kısacası akıl gidince ördek bile düzgün dalamaz, geriye sadece götünden giriş kalır.
0
kediye demişler bokun derman, sıçmış üstünü kapatmış
eline geçen değeri paylaşmayıp kendi çıkarına saklayan, duyduğu övgüyle elindekini gizlice stoklayan tipleri anlatan küfürlü bir söz. elindeki bokun kıymetlendiğini duyunca, millet görmesin de sadece kendine kalsın diye hemen üstünü örtmüş.

taşak geçilen şey, hem her lafa kanan kafa hem de işe yarar deneni paylaşmayıp üstüne yatan fırsatçılıktır. kedi normalde de bokunu kapatır ama bu sözde işi daha da kurnazlığa biner, bok ilaç oldu diye malı saklar gibi davranır. kısacası biri bir şeye değer biçti mi, açgözlü mal da onu nimet sanıp üstünü örter, sonra kendi hazinesiymiş gibi bekçilik yapar.

(bkz:kargaya bokun ilaç demişler, kırk yıl sıçmamış)
0
tavşan sikini dağa taşa sürtmüş, bütün dağları ben siktim demiş
ufak bir şeyi abartıp kendine dev başarı hikayesi yazan, küçücük temasları büyük icraat diye anlatan tipleri anlatan küfürlü bir söz.

tavşan sikini dağa taşa sürtmüş, bütün dağları ben siktim demiş, yani ortada doğru dürüst bir icraat yok ama anlatırken destan yazıyor. burada dalga geçilen şey, küçücük bir temasla koca işi sahiplenme yüzsüzlüğüdür. tavşan gibi minicik bir sikle dağa taşa sürtünüp sonra bütün coğrafyayı fethetmiş gibi konuşmak, tam şişirme özgüven işidir. kısacası yaptığı şey sürtünmekten ibaret olanın, sonucu fetih diye pazarlamasını tiye alan küfürlü bir laf.
0
hızlı giden atın boku seyrek düşermiş
acele ile yapılan işin kalitesizliğini anlatan küfürlü bi ata sözü.

hızlı giden atın boku seyrek düşermiş, yani at gibi koşarken bokunu nadiren düşürür, acele işin sonucu kalitesiz olur, izi çabuk silinir. çünkü hızlısın diye bokun seyrek düşse de, sonunda bok yol olur, bazen yavaş ilerlemek en iyi sonucu verir.
0
eşek ölecek ters dönecek de siki güneş görecek
gerçekleşme olasılığının çok düşük olduğu durumlarda kullanılan küfürlü bir mecaz. o işin oması için kıyamet kopması lazım, bazen eşek gibi çalışsanda o sik asla güneş görmez, hayatın acı gerçeğidir buda.

bazen bazı gerçekleri olduğu gib kabul etmek lazım.
0
ağzıyla kuş, götüyle güvercin tutsa bitmiştir
birinin ne yaparsa yapsın artık gözden düştüğünü, kendini toparlasa bile boşuna uğraştığını anlatan küfürlü bir söz.

ağzıyla kuş, götüyle güvercin tutsa bitmiştir, yani adam isterse bütün sirk numaralarını aynı anda yapsın, yine de gözünde bir boka yaramaz hale gelmiştir. burada mesele beceri değil, kredinin tamamen tükenmiş olmasıdır. öyle bir noktaya gelinmiştir ki ne kadar efor harcarsa harcasın, yaptığı her şey nafile görünür. kuşu ağzıyla tutması ayrı rezillik, güvercini götüyle yakalaması ayrı marifet ama yine de toparlayamaz; çünkü bazıları bir kere sıçtı mı, üstünü parfümle kapatsa da bok kokusu kalır.
0
hem dereden geçeceksin, hem taşaklar ıslanmayacak
hem riskli işe girip hem de en ufak bedeli bile ödemeden çıkmak isteyen, uyanıklığı fazla kaçmış tipleri anlatan küfürlü bir söz.

hem dereden geçeceksin, hem taşaklar ıslanmayacak, yani suya gireceksin ama ıslanmamayı bekliyorsun. yok öyle bir dünya. bir işe el atıyorsan onun zahmeti, riski, rezilliği de gelir peşinden. burada taşak geçilen şey, her nimeti isteyen ama külfete gelince götünü kenara çeken kafadır. dereyi geçmek istiyorsan biraz su yiyeceksin, biraz üşüyeceksin, bazen de taşakların bile nasibini alacak. kısacası hem boka bulaşıp hem tertemiz kalma hayali, açgözlü saflığın küfürlü özetidir.
0
ayı bocaladığında yavruları taşaklarıyla oynarmış
güçlü görünen biri zora düştüğünde, normalde ses edemeyenlerin bile cesaret bulup üstüne çıkacağını anlatan küfürlü bir söz.

ayı bocaladığında yavruları taşaklarıyla oynarmış, yani ayı güçlü ve heybetliyken kimse yanaşamaz ama sendeledi mi en yakını bile taşak geçmeye başlar. burada anlatılan şey, kudret sarsılınca saygının da hızla buhar olmasıdır. dün önünde el pençe duranlar, bugün taşaklarınla oyuncak gibi uğraşır. sözün olayı, otorite düşmeye başlayınca en küçüğün bile hadsizleşmesini, ayı ve taşak üzerinden küfürlü bir dille anlatmasıdır.
0
değirmende doğan sıçan gök gürültüsünden korkmaz
gürültünün, hengamenin ve zorluğun içinde büyüyen insanın sonradan çıkan tantanadan kolay kolay korkmayacağını anlatan küfürlü bir söz.

değirmende doğan sıçan gök gürültüsünden korkmaz, yani çocukluğunu takır tukur taşların, unun, tozun, gürültünün içinde geçiren hayvanı sonradan gelen patırtı ürkütmez. burada anlatılan şey, bokun içinde pişenin sonradan gelen sıkıntıya eyvallah etmemesidir. hayat seni en başta değirmenin uğultusunda yoğurduysa, dışarıdaki gök gürültüsü sana masal gibi gelir. kısacası zorluğa alışan adamı her sesle sindiremezsin, çünkü o daha beterinin içinde sıçıp büyümüştür.
0
gönül sikilmek isterse, çalı dibinde bahane çok olur
insan bir şeye heves etti mi, en saçma bahaneyi bile kendine makul gösterip gidip boka bulaşacağını anlatan küfürlü bir söz.

gönül sikilmek isterse, çalı dibinde bahane çok olur, yani canın çekti mi akıl hemen kılıf üretmeye başlar. ortada mantıklı bir sebep olmasa bile, insan hevesinin peşine düşmek için çalı dibini bile fırsata çevirir. burada anlatılan şey, bahanenin dışarıda değil insanın içinde üretildiğidir. gönül bir kere yamuldu mu, rezilliğe giden yolu süsler püsler, sonra da sanki mecbur kalmış gibi davranır. kısacası istek ağır bastı mı, çalı dibi bile bahane olur, insan da kendi sikilmesine kendi yol yapar.